Je energierekening valt weer door de brievenbus en je vraagt je af of die oude koelkast of rammelende wasmachine er iets mee te maken heeft. Terechte vraag. Een koelkast uit 2005 kan je makkelijk 80 tot 120 euro per jaar meer kosten dan een modern A-label model, puur in stroomverbruik. Elke dag, zonder dat je er iets voor doet. Toch aarzelen de meeste mensen: is vervangen nu echt slimmer dan nog even wachten? Wij van Krap.nl zetten de berekening voor je op een rij, met concrete bedragen en een eerlijk oordeel over wanneer een nieuw apparaat zichzelf binnen twee jaar terugverdient en wanneer niet.
Wat kost jouw oude apparaat je per dag?
Begin bij het begin: wat verbruikt jouw apparaat nu werkelijk? Een koelkast staat 24 uur per dag aan. Een wasmachine draai je misschien vier keer per week. Dat maakt een wereld van verschil in je berekening.
De stroomprijs in augustus 2026 ligt gemiddeld rond de 0,37 euro per kilowattuur (kWh), inclusief belasting en netwerkkosten. Dat is je rekentarief voor de komende voorbeelden. Als jij een ander tarief betaalt, pas je de getallen straks makkelijk aan.
Een koelkast uit 2004 met een jaarverbruik van 400 kWh kost je daarmee 148 euro per jaar, ofwel ruim 12 euro per maand. Een modern A-label model zit op 100 tot 150 kWh per jaar. Dat is een besparing van 55 tot 110 euro per jaar, puur op stroom.
Meten in plaats van gissen
Het kenplaatje op de achterkant van je koelkast of wasmachine geeft het maximale verbruik onder laboratoriumomstandigheden, niet wat het apparaat thuis werkelijk gebruikt. Dat kan flink afwijken, zeker bij oudere modellen waarvan de isolatie is verslechterd of de dichting niet meer sluit.
De betrouwbaarste methode is een energiemeter (ook wel verbruiksmeter of kill-a-watt meter), die je voor 10 tot 25 euro bij een elektronicawinkel koopt. Stop hem tussen stopcontact en apparaat, laat hem 48 uur meten en lees het kWh-verbruik af. Vermenigvuldig dat met 182,5 voor het jaarverbruik van een koelkast.
Heb je een slimme meter thuis? Dan kun je via de app van je energieleverancier de verbruikspiek zien als je bewust andere apparaten uitzet. Niet zo precies als een losse meter, maar bruikbaar genoeg voor een eerste schatting.
Typisch jaarverbruik per generatie apparaat
| Apparaat | Bouwjaar voor 2010 | Bouwjaar 2010 tot 2018 | Huidig A-label |
|---|---|---|---|
| Koelkast (200-250 liter) | 300 tot 500 kWh/jaar | 180 tot 280 kWh/jaar | 90 tot 140 kWh/jaar |
| Koelvriescombi | 400 tot 600 kWh/jaar | 220 tot 350 kWh/jaar | 110 tot 180 kWh/jaar |
| Wasmachine (7-8 kg) | 220 tot 350 kWh/jaar* | 160 tot 220 kWh/jaar* | 100 tot 140 kWh/jaar* |
* Bij gemiddeld 220 wasbeurten per jaar, deels op 40 graden, deels op 60 graden.
Stap 1: de rekensom voor een koelkast
We rekenen drie voorbeeldapparaten door, bij een stroomtarief van 0,37 euro per kWh.
Oud model A (bouw 2003, vrijstaand, slecht isolerend): 450 kWh/jaar x 0,37 = 166,50 euro/jaar. Nieuw A-label: 120 kWh/jaar x 0,37 = 44,40 euro/jaar. Jaarlijkse besparing: 122 euro.
Oud model B (bouw 2011, vrijstaand, redelijke staat): 250 kWh/jaar x 0,37 = 92,50 euro/jaar. Nieuw model: 44,40 euro/jaar. Jaarlijkse besparing: 48 euro.
Oud model C (bouw 2017, inbouw, goed onderhouden): 190 kWh/jaar x 0,37 = 70,30 euro/jaar. Nieuw model: 44,40 euro/jaar. Jaarlijkse besparing: 26 euro. Hier is vervangen puur op energiebesparing nauwelijks te rechtvaardigen.
Stap 2: de rekensom voor een wasmachine
Een wasmachine is wat complexer, omdat het verbruik per wasbeurt sterk afhangt van de temperatuur en centrifugeerstand. Reken bij een gezin met kinderen op 250 tot 300 wasbeurten per jaar.
Een oudere machine (bouw 2008) gebruikt gemiddeld 1,1 kWh per wasbeurt op 40 graden. Bij 270 beurten is dat 297 kWh per jaar, dus 110 euro aan stroom. Een modern A-label model zit op 0,5 tot 0,6 kWh per beurt, dus 135 tot 162 kWh per jaar, ofwel 50 tot 60 euro. Jaarlijkse besparing: 50 tot 60 euro.
Waterverbruik telt ook mee, maar dat effect is kleiner dan stroom. Nieuwe machines gebruiken 40 tot 50 liter per wasbeurt in plaats van 60 tot 80 liter. Bij 270 beurten scheelt dat 5 tot 10 kubieke meter water, ruwweg 15 tot 25 euro per jaar extra besparing.
De terugverdientijd berekenen
De formule is eenvoudig: aankoopprijs plus bijkomende kosten, gedeeld door de jaarlijkse besparing. Als de uitkomst kleiner is dan 2, verdient het apparaat zichzelf terug binnen 24 maanden.
Bijkomende kosten zijn: bezorgkosten (0 tot 50 euro bij actie, anders 30 tot 75 euro), verwijderingsbijdrage voor het oude apparaat (gratis tot 20 euro afhankelijk van leverancier) en eventueel installatiekosten voor een inbouwmodel (50 tot 100 euro).
Voorbeeld: koelkast nieuw voor 499 euro, bezorging 35 euro, verwijdering 0 euro. Totaal: 534 euro. Jaarlijkse besparing uit model A hierboven: 122 euro. Terugverdientijd: 534 gedeeld door 122 = 4,4 jaar. Dus niet binnen twee jaar.
Maar bij oud model A met een goedkoper nieuw apparaat van 349 euro (totaalkosten 384 euro): 384 gedeeld door 122 = 3,1 jaar. Nog steeds niet twee jaar, maar al een stuk korter.
Wil je echt onder de 24 maanden uitkomen, dan moet de combinatie van extreem oud apparaat (hoog verbruik), lage aanschafprijs en hoge besparing kloppen. Dat lukt bij een pre-2005 koelkast met 400-plus kWh per jaar en een nieuwe voor 250 tot 300 euro: dan zit je op een terugverdientijd van 2,1 tot 2,5 jaar, net tegen de grens.
Wat doet de stroomprijs?
De tarieven zijn de afgelopen jaren flink geschommeld. Wij van Krap.nl raden aan om je berekening even door te rekenen bij min 20 procent en plus 20 procent van je huidige tarief, zodat je weet waar je staat als de markt beweegt.
Bij 0,30 euro per kWh (20 procent lager) daalt de jaarlijkse besparing van model A van 122 naar 99 euro. Terugverdientijd met 349 euro-apparaat: 3,9 jaar. Bij 0,44 euro per kWh (20 procent hoger) stijgt de besparing naar 145 euro: terugverdientijd 2,6 jaar. Zelfs bij een hogere stroomprijs haal je de grens van 24 maanden bij een standaard aanschaf niet gemakkelijk, tenzij het aanschafbedrag flink omlaag gaat.
De krapbudget-variant: tweedehands of budgetlijn
Een tweedehands koelkast van 5 jaar oud koop je voor 80 tot 150 euro. Je spaart dan wel op aanschafprijs, maar ook op besparing: een 5 jaar oud apparaat gebruikt al minder dan een 20 jaar oud exemplaar. De netto besparing ten opzichte van jouw huidige apparaat daalt flink.
De budgetlijn nieuw (denk aan huismerken van grote ketens, rond de 249 tot 349 euro voor een koelkast) is in veel gevallen de verstandigste keuze als je krap bij kas zit. Je krijgt de energieprestatie van een modern A-label, betaalt minder dan voor een merkapparaat en de terugverdientijd is daadwerkelijk haalbaar bij een oud en versleten apparaat.
Drie situaties waarin vervangen financieel geen zin heeft
Wij zijn eerlijk: in de meeste gevallen verdient een nieuw apparaat zichzelf niet terug binnen twee jaar. Vervang zeker niet als:
- Je apparaat jonger is dan 8 jaar en goed functioneert. De besparing is simpelweg te klein.
- De jaarlijkse besparing onder de 40 euro uitkomt. Dan praat je over terugverdientijden van 8 jaar of meer.
- Je apparaat in een onverwarmde ruimte staat, zoals een schuur of garage in de winter. Koelkasten en vriezers werken daar efficiënter dan fabrikanten opgeven in hun lab, waardoor het voordeel van een nieuw model kleiner is.
Vijf signalen dat jouw apparaat de grens al heeft overschreden
Soms is de financiële grens al bereikt, ook al zie je dat niet direct aan het verbruikscijfer. Let op deze signalen:
- De compressor van de koelkast slaat vaker en langer aan dan vroeger, en het apparaat voelt warm aan de zijkant.
- De rubberen dichtingsstrip is bros, losgelaten of tochtend: dat kost je dagelijks energie zonder dat je het merkt.
- Je wasmachine haalt de ingestelde wastemperatuur niet meer (kleding ruikt fris noch schoon bij 40 graden).
- Het apparaat heeft al twee reparaties gehad en dreigt een derde nodig te hebben: dan ben je snel boven de 200 euro aan herstelkosten.
- Het energielabel op het apparaat zelf is D, E, F of G, de oude schaal. Dat is een duidelijk signaal dat het relatief veel verbruikt.
Praktisch: verbruikscijfers opzoeken en subsidie checken
Voordat je iets koopt, zoek je het werkelijke verbruik op via de EPREL-database van de Europese Unie (beschikbaar via eprel.ec.europa.eu). Alle apparaten die sinds 2021 worden verkocht, zijn daar verplicht ingeschreven met hun gemeten verbruik.
Vraag bij de winkel altijd of er een inruilkorting is voor je oude apparaat. Grote ketens bieden dat regelmatig aan, soms tot 50 euro. Combineer dat met een leveringsactie en je haalt de aanschafprijs makkelijk 10 tot 15 procent omlaag, wat de terugverdientijd direct verkort.
Check ook de website van je gemeente of het Warmtefonds of er lokale subsidies beschikbaar zijn voor energiezuinige apparaten. Die regelingen wisselen per gemeente en per jaar, maar ze bestaan en worden onderbezet gebruikt.
Een oude koelkast vervangen levert echt besparing op, maar in de meeste gevallen haal je die break-even niet binnen twee jaar als je een standaard nieuw apparaat koopt tegen een normale prijs. De uitzondering: een apparaat van voor 2005 met een jaarverbruik boven de 350 kWh, een goedkope aankoop via een budgetlijn of tweedehands nieuw, én een stroomtarief boven de 35 cent per kWh. Dan kom je in de buurt van een terugverdientijd van twee tot drie jaar. Voor meer praktische energiespaartips, zie ons complete energiebespaarguide. Ons advies: meet eerst voordat je iets koopt. Een energiemeter kost een tientje en geeft je na 48 uur de harde cijfers. Die zijn betrouwbaarder dan een schatting, en goedkoper dan een aankoop die zichzelf niet terugverdient.
